mindful moments

Jezelf vergeten om boeddhist te zijn?

didie-boeddha

Iemand zijn. Zodat een ander je begrijpt. Maar herken je jezelf dan nog? Zonder een label ben ik spoorloos, niemand die mij zoekt. Daarom wil ik ‘iets’ zijn. Een boeddhist misschien?

Geen boeddhist

Het boeddhisme fascineert me al meer dan tien jaar als mogelijk antwoord op een gelukkig bestaan. Maar hoe dichter ik bij de bron kom des te groter de twijfel die ontstaat. Wil én kan ik eigenlijk wel een boeddhist zijn?  Ik herinner me tien jaar geleden, die zomermiddag in het felle licht van de Tibetaanse zon. Terwijl ik in een boeddhistische tempel de kleurrijke figuren bestudeerde, vertelde mijn gids over de verlichte afbeeldingen die ik daar zag. Deze ‘bodhisattva’s’ verfraaiden de spirituele plek met meer dan tien tegelijk. Ik kon de namen onmogelijk onthouden en vertrok in gedachten naar mijn christelijke rijk. Was ik niet grootgebracht met twaalf apostelen, die allen figureerden in het grote boek? Dankzij mijn doop, communie, vormsel en huwelijk was ik vanzelfsprekend ‘iemand’ geworden. Maar geen boeddhist.

Boeddhisme bestaat niet

Volgens de Britse boeddhistische leraar Christina Feldman, bij Dalai Lama in de leer geweest, is de term ‘boeddhist’ van weinig oorspronkelijk belang. Het label is pas in de zeventiende eeuw door westerlingen bedacht toen zij de spirituele volgers in India aanschouwden. Voor het gemak – zo denk ik dan – hebben ze er gelijk maar een religie van gemaakt. Want voor Boeddha’s eerste volgers was dat van geen enkel belang. In de vierde eeuw voor Christus vormden de inzichten van hun leraar ‘een pad tot een deugdzaam leven’. Misschien noemden de westerlingen het een religie vanuit hun ‘beperkte’ dualistische geest. Want veel meer keuze dan geloof of geen-geloof bestond er in hun rationele denken niet.

Broeders

De boeddhistische weg om te leven, is dat nu mijn pad? Ook dat lijkt niet zomaar te bestaan. Vijfentwintig eeuwen na zijn leven kent de weg van Boeddha meer dan één pad. Zo heeft zijn leer talloze gedaanteveranderingen ondergaan. Van rigide en orthodox tot ruimdenkend en alledaags. Tegelijkertijd heeft het zich vermengd met de visie van talloze grote denkers uit eenzelfde tijd: in China zette Confucius de mensen aan het denken en in de klassieke wereld deed Socrates zijn best. Ook Jezus past in deze rij, als mannen onder elkaar. Zoals ik hen aantrof in een Frans boeddhistisch klooster, beeldjes van Jezus en Boeddha als broeders op het altaar. “Aan alle grootheid is het eigen dat zij geen discipelen of volgelingen willen, maar mensen die zichzelf zijn”, aldus de Duitse filosoof Karl Jaspers die in zijn meesterwerk ‘De maatgevende mensen’ Boeddha, Confucius, Socrates en Jezus beschrijft.

Een ander zijn

Ik moet dus geen volgeling, maar als trouwe toehoorder mezelf zijn. Dat blijkt stap één in het gehele proces. Want volgens Jaspers dien je jezelf te vernieuwen, een ander te worden, om de innerlijke ommekeer van denkers zoals Boeddha te begrijpen. En laat dat nu vooral niet mijn bedoeling zijn, een ander te zijn. Waarom zou ik me eigenlijk richten naar de visie van een Duitse filosoof?

Niets doen

Ik zoek steun bij de Japanse zenleraar Suzuki die het zen boeddhisme in de jaren vijftig naar de Verenigde Staten bracht; omdat hij bevestigt wat ik stil in gedachten had. De ware aard van een boeddhist is mens-zijn. Want ook al doe je niets, dan nog is er iets. En dat is je ware aard, de boeddha natuur. Niet te verwarren met ‘niksen’ op de bank. Want het doen van niets vraagt om bewustzijn, misschien wel meer dan op een drukke dag.

Eigenwijs verlicht

En dus heb ik een taak: met mijn aandacht bij mijn hele ‘zijn’. Als een waar boeddhist. Want zodra dat lukt, ben ik mezelf vergeten en kan ik eindelijk ‘ik’ zijn. Zo’n grote opdracht heb ik mezelf nog nooit gesteld en het lijkt me een hels karwei. Bovendien ben ik al geruime tijd mezelf en zoek ik alleen nog een naam voor mijn bestaan. Waarom al die moeite! Twee mensen hadden het veertig jaar geleden al gezien: mijn ouders doopten mij Christina, de volger van Christus die inmiddels een beetje eigenwijs verlicht is.

reacties

geef een reactie