mindful moments

Geluk is een keuze

didie-geluk

Wat blijft er over van je geluk als je een 21-jarige zoon verliest aan een medische fout? Het ligt er maar aan wat je geluk noemt, denk ik bij mezelf. Want ik zou mijn ziel verliezen als ik mijn zoon niet meer knuffelen kan. En toch bestaan er op deze wereld mensen die zo’n tragisch verlies te boven komen en zich weten te redden zonder een toekomst met dochter of zoon. Mo Gawdat is een van die mensen en vond een manier om uit te stijgen boven zijn gruwelijke verlies. Het inspireerde hem zelfs om ons allemaal gelukkig te maken, in opdracht van zijn overleden zoon.

Nieuwsgierig naar geluk

Waarom schrijf ik over Mo? Dat is alles behalve willekeur. Zoals niets in mijn leven dat is. Want zolang ik mij herinneren kan heb ik een groter plan. En een deel daarvan is ontdekken hoe we gelukkig kunnen zijn. Geen ‘quick fix’ of een snelle quote, maar een doordachte strategie die zich bewezen heeft. Ik heb er inmiddels al heel wat verzameld én getest; mijn hongerige geest neemt niet zomaar iets aan. Daarom ook de ondertitel van mijn persoonlijke boek Zielvol destijds: ‘omdat niets vanzelfsprekend is’. Die gedachte staat in mijn leven centraal, want het is niet zomaar logisch dat we gelukkig zijn:

Je gelukkig mogen voelen is de hoogste graad in de orde van wat wij leven noemen; het wonder dat zich niet eenvoudig laat verklaren.

En daarom was ik gefascineerd door de geluksformule van Mo Gawdat. Omdat hij vanuit zijn discipline als engineer bij Google het thema onderzocht. Zijn presentatie tijdens het Happinez Festival en het (te korte) gesprek dat ik daarna met hem voerde, wakkerden mijn nieuwsgierigheid aan. Bovendien gaf zijn boek ‘De logica van Geluk’ mij extra stof tot nadenken. En daarom dit artikel vanuit een geheel onwillekeurige zoektocht naar geluk.

Welvaart zonder geluk

Mo was al geboeid door het fenomeen geluk voordat zijn zoon overleed. Hij begreep namelijk niet waarom hij ondanks een succesvolle carrière als ondernemer en business strateeg bij Google, een liefhebbend gezin met twee kinderen en een bankrekening waar menigeen jaloers op zou zijn steeds meer gefrustreerd raakte. Het leek nooit genoeg en hoe meer hij presteerde, des te meer vragen dat bij hem opriep. Refererend aan de woorden van psycholoog Abraham Maslow uit 1933: “Het verhaal van de mens is het verhaal van mannen en vrouwen die zichzelf tekort doen”, aldus Mo.

Het gelukslijstje

De desastreuze gebeurtenis in 2014 waarbij zijn zoon Ali overleed, gaf een onmiskenbare impuls aan het onderzoek waar hij in 2001 mee begonnen was. Hij realiseerde zich dat we geboren zijn met een ‘standaard-instelling’ voor geluk. En dat de oplossing gezocht moet worden in het resetten van ons brein, iets waarvoor Mo gelukslijstjes ontwikkelde. Kinderlijk eenvoudig, maar voor hem ontzettend effectief. Zie het als een shortlist van concrete momenten op de dag of herinneringen uit je verleden waar je blij van wordt. Een willekeurige greep uit mijn lijstje: een spontane omhelzing door mijn zoontje, een innige knuffel van mijn man, een brandende houtkachel op een regenachtige dag, een inspirerend boek dat mijn geest raakt en nieuws over een gered kind (na een aardbeving of misdrijf). Allemaal momenten die volgens Mo alledaags en toegankelijk zijn. Als ik en hij gelukkig worden van zulke ervaringen, waarom lijkt het zoeken ernaar dan zo moeilijk?

Geluksformule

Die vraag wilde Mo beantwoorden en ontwikkelde daarom een handboek voor geluk: De geluksformule. De essentie is in één zin te vatten: we zijn gelukkig als onze verwachtingen van het leven in balans zijn met de gebeurtenissen. Als je onjuiste verwachtingen hebt, word je continu teleurgesteld en is er geen ruimte voor geluk. Een voorbeeld uit mijn leven: wij trouwden vorig jaar in december. Als ik erop had gerekend dat ik het lekker warm zou hebben in mijn jurk zonder mouwtjes, zou de dag bij voorbaat mislukt zijn geweest. Maar omdat ik mij instelde op een dag waarbij ik het waarschijnlijk koud zou hebben en ik dat bij voorbaat accepteerde, kon de kou mijn geluk niet in de weg staan. Verwachting + Gebeurtenis moeten dus in balans zijn. Verwacht je te veel, dan is de kans op een gelukkige ervaring verkeken. Is je verwachting juist of lager, dan is blijdschap dichtbij.

Het brein en geluk

Met deze formule ben je er nog niet helemaal. Want je brein heeft nog meer invloed: het is niet de gebeurtenis die je ongelukkig maakt, het is de gedachte daarover. Terug naar mijn huwelijksdag: ik sta te rillen in mijn jurk voordat ik samen met mijn vader de kerk inloop. Op dat moment kan ik mezelf frustreren met gedachten over de kou of ik kan denken: “Het is koud, daar verander ik niks aan. Maar ik loop over enkele seconden een kerk binnen waar de grootste liefde van mijn leven staat (mijn man), waar ik word opgewacht door mijn dierbaarste ziel (mijn zoontje), waar mijn liefdesgeluk wordt weerspiegeld in de ogen van alle dierbaren die aanwezig zijn. En, ik draag de jurk van mijn dromen (dankzij mijn moeder) terwijl ik word weggegeven door mijn vader, de man die mijn avontuurlijke leven heeft geïnspireerd.”

Dat is toch ultiem geluk!

Het lijden verlichten

Alle geluk ten spijt: er is ook lijden. En dat kunnen we niet zomaar wegvegen. Toch kunnen we er positieve invloed op uitoefenen in de visie van Mo, want “lijden is zelfopgelegde pijn.” In principe hebben verdriet en gevoelspijn een functie. Het laat je voelen wat er in je leven gebeurt en wat de pijn met je doet om je daarna te herpakken en er iets goeds mee te doen. Maar lijden is volgens Mo wat anders: “Je onderdompelen in de pijn en je gedachten met jezelf aan de haal laten gaan, lost niets op.” Zoals Mo schrijft over de dood van zijn Ali: “de dag dat Ali ons verliet werd alles donker. Ik vond dat ik het recht had om de rest van mijn leven te lijden, dat ik geen andere keus had dan de deur dicht te doen en weg te kwijnen. Maar in werkelijkheid had ik de keus: a) ik kon kiezen de rest van mijn leven te lijden en dat zou Ali niet terugbrengen of b) ik kon kiezen de pijn te voelen maar de destructieve gedachten tegenhouden, alles doen om zijn herinnering leven te houden, en het zou Ali nog steeds niet terugbrengen, maar het zou het leven draaglijker maken.” Mo koos b. Zeventien jaar later is de pijn er nog steeds en hij mist Ali elk moment van de dag, maar hij vecht er niet meer tegen:

“Ik kies ervoor niet te lijden. Ik stuur Ali liefdevolle boodschappen en houd zijn blijde herinnering levend.”

Cursus in geluk

Geluk is een bewuste keuze en de wereld zien zoals deze werkelijk is. Daartoe geeft Mo je – naast de formule – een uitgebreide strategie waarbij je leert om door illusies heen te prikken, blinde vlekken weg te poetsen en vast te houden aan ultieme waarheden. Wat volgt is een soort cursus met verklaringen vanuit de wetenschap waarom ons brein werkt zoals het werkt en waarom we ons laten misleiden. Daarna ontdek je samen met Mo wat je niet weet en welke waarheden het leven behelst. Duidelijk géén quick fix en daardoor een waardevolle toolbox voor levenslang geluk. Want om al deze kennis te verwerken en te integreren in je leven, heb je een heel leven nodig. Dat maakt de leefregels van Mo tot een eeuwige bondgenoot, iets dat voor sommige van ons ontzettend welkom is.

Kennis over geluk

In mijn honger naar kennis over geluk heb ik me vooral tegoed gedaan aan alle wetenschappelijke achtergronden en voorbeelden uit de literatuur die Mo heeft verwerkt in zijn boek. Zo heb ik mij als creatief met een talenknobbel nooit verdiept in de exacte wetenschappen. Toch heb ik regelmatig geschreven over de waarneming van tijd en de invloed die de perceptie ervan op ons leven heeft. Dankzij Mo’s hoofdstuk over tijd en de relativiteitstheorie van Einstein heb ik ontdekt dat exacte wetenschappen relevant zijn voor geluk. Mo’s uitspraak ‘Tijd beweegt niet. Jij bent degene die door de tijd beweegt’, heeft zich genesteld in mijn brein.

Het geluksboek van Mo is er een om te bewaren. Om te voorzien van post-it’s op de pagina’s die blootleggen waar jij mee worstelt. En dat is voor iedereen anders. Ik zal de gedachten van Mo toevoegen aan mijn hongerige brein en liefde voor het leven. Maar boven alles bewonder ik zijn krachtige geest die – ingegeven door de ziel van Ali – de welgemeende intentie heeft het leven op aarde gelukkiger te maken.

reacties

geef een reactie