Menu
persoonlijk

Vier bijzondere documentaires over zingeving op televisie

documentaire over zingeving en het leven

Deze maand kun je unieke documentaires op televisie kijken over boeddhisme en het leven. Populaire series en films kun je makkelijk opzoeken, maar de kleinere producties die soms veel meer inzicht geven, vind je niet zomaar. Ze zijn vaak verstopt in de televisieprogrammering op de meest vreemde tijdstippen.

Hoe zorg je ervoor dat je deze films over bewustwording wél ziet?

Ik heb mezelf jaren geleden al aangeleerd om de tv gids van zaterdag- en zondagmiddag op te nemen. En ook de documentaires op te nemen die rond middernacht worden uitgezonden afgewisseld met filmhuis producties die mij als persoon verrijken. Inmiddels ken ik aardig wat filmproducenten die vanuit persoonlijke urgentie en betrokkenheid deze prachtige documentaires maken. Telkens moeten ze genoegen nemen met relatief lage kijkcijfers omdat er bijvoorbeeld op zondagmiddag bijna niemand kijkt.

Helaas is dat de enige zendtijd die de makers van deze onafhankelijke producties toegewezen krijgen.

Gelukkig biedt de gratis mogelijkheid van opnemen en terugkijken via je tv provider een oplossing. Ook het online terugkijken via NPO Start is een hoopvolle ontwikkeling voor alle makers van betekenisvolle producties. Zo is er altijd wel een moment te vinden om deze inhoudelijke documentaires over bewust leven te kijken. Dat komt goed uit nu je tijdens de decemberdagen weleens wat ander vermaak wil dan de populaire films en series die scoren onder het grote publiek. Kijk deze eigenzinnige docu’s rechtstreeks op televisie of op een ander tijdstip waarop je behoefte hebt aan inhoudelijke prikkels voor jouw open blik op de wereld.

Vier bijzondere documentaires die je kijk op de wereld verrijken:

film over mens en natuur en zingeving
Dharma Nectar gemaakt door Madelon Hooykaas

1. Bijen en boeddhisme: Vanuit wanhoop koersen op een duurzame samenleving

Stel je voor: je bent zeventien en in het land waar je geboren bent, voel je je niet meer veilig. Je wordt zelfs gedwongen in het leger te vechten en daarom besluit je te vluchten zonder te weten waar naartoe. Je zit midden op zee en de motor van het bootje waarin je met zesenzestig andere mensen bent gesprongen gaat kapot. Water is er ook niet meer. Alle hoop voor de toekomst ebt weg in de uitzichtloze zee. Totdat, een Nederlands containerschip per toeval jouw bootje ziet dobberen en iedereen meeneemt. Zo kwam de Vietnamese Hung Nguyen in 1980 terecht in Nederland.

Vanaf dat moment begint zijn leven in vrijheid en ontwikkelt Hung zich tot een compassievolle ondernemer.

Hij heeft alle tegenslag omgezet in positieve acties voor mens en natuur. Als imker leert hij jongeren in Rijswijk honing maken, genaamd Dharma Nectar. Met de verkoop ervan financiert hij projecten in Vietnam voor jongeren die het moeilijk hebben.

Deze documentaire geeft je inzichten om bewust stil te staan bij alles wat ons dagelijks gegeven is.

We vinden het vaak vanzelfsprekend, maar door de ogen van Hung ervaren we het bijzondere in het alledaagse. Filmmaker Madelon Hooykaas heeft dit prachtig in beeld gebracht met haar film Dharma Nectar. De nadruk op het mindfulle leven van Hung krijgt extra diepgang dankzij zijn bezoek aan de Vietnamese Tu Hieu Tempel waar Thich Nhat Hanh als monnik gewijd is. Deze boeddhistische monnik heeft mindfulness naar Europa gebracht: Dankzij zijn kloostergemeenschappen over de hele wereld, waarvan het Franse Plum Village het meest bekend is, staat mindfulness wereldwijd op de agenda.

De trailer van de film over bijen en boeddhisme (Madelon Hooykaas)

De van oorsprong rooms-katholieke Hung ontdekte de leer van Thay pas in Nederland en voelde zich er sterk tot aangetrokken.

Het is daarmee ook de motivatie geweest voor zijn inzet als imker, jongerenwerker en belangenbehartiger van Vietnamese jongeren. Hung leeft volgens een ritme waarbij hij zich verbonden voelt met iedereen die hem nodig heeft.

2. De stilte verfilmd: Kan jij nog stil zijn?

Inleiding tot de film Reizen langs de stilte

Weet je eigenlijk nog hoe dat is, een dag zonder geluid? En kun jij ze nog vinden, plekken waar het altijd stil is, waar alleen je eigen denken nog geluid maakt? De stilte is verdrongen door geluid, uit en thuis. Overal gebeurt er ‘iets’. Ook thuis word je voortdurend lastiggevallen door afleiding, chaos en ruis via je telefoon en computer. Het lijkt wel alsof je ieder stil moment moet opvullen met prikkels en versnipperde aandacht.

Ondertussen hunkeren we massaal naar rust en zoeken we naar de balans in de gesjeesde maatschappij.

Filmmaker Pat van Boekel besloot er een film over te maken geïnspireerd op een oude indiaan in Noord-Amerika. Jaren geleden filmde hij een interview met deze man, iemand die de tijd nam voor zijn woorden. “Als je mijn stilte niet begrijpt, zal je nooit begrijpen wat ik je te zeggen heb”, aldus de wijze indiaan. Sindsdien is Pat geïntrigeerd door de stilte en maakte er een documentaire over: Reizen langs de stilte.

In deze film bezoekt Pat plekken die hem iets over stilte hebben geleerd.

Zo komen de oude Sioux opperhoofd en de zenmeester Thich Nhat Hanh voorbij, die mindfulness naar het Westen heeft gebracht. Bovendien bezoekt hij de Belgische psychotherapeut en dichter, Kristin Verellen. Zij vertelt hoe haar leven plotseling tot stilstand kwam na de dood van haar partner door een bomaanslag in de metro van Brussel. Ook bijzonder is de ontmoeting met landschapsfilosoof en schrijver Ton Lemaire die in Frankrijk de stilte opzocht. Op zijn manier toont hij het belang van de natuur en wandelingen, voor hem dé manier om weer in contact te komen met het grotere geheel. Als geen ander beseft hij zich daar een onderdeel van te zijn.

Ton Lemaire leeft in stilte

3. Documentaire over misbruik in het Boeddhisme

Boeddhistische leraar Sogyal Rinpoche

Misbruik is helaas ook een thema in het boeddhisme. Regisseur Jaap Verhoeven brengt de tragiek hiervan in beeld met zijn documentaire Guru in disgrace. Je ziet hoe de ongekend populaire boeddhistische leraar Sogyal Rinpoche van zijn voetstuk viel na beschuldigingen van seksueel misbruik en geweld door een aantal van zijn leerlingen.

Deze gebeurtenis heeft gigantische impact gehad op het boeddhisme in de samenleving.

In 2017 werd de boeddhistische wereld opgeschrikt door een open brief waarin Sogyal Rinpoche werd beschuldigd van fysieke, psychische en emotionele mishandeling en seksueel misbruik van studenten. De brief sloeg in als een bom. Wereldwijd zegden veel studenten hun vertrouwen en lidmaatschap op. Zijn boeddhistische gemeenschap viel uiteen in voor- en tegenstanders. Sogyal trad terug als leraar en vluchtte naar Thailand, waar hij in 2019 overleed.

In deze intieme documentaire zie je de getuigenissen van slachtoffers over het stelselmatige misbruik van Sogyal.

En de vragen die je te binnen schieten zijn niet vreemd: Hoe is het mogelijk dat misbruik zo lang heeft kunnen voortbestaan? Wat heeft dit betekent voor de betrokkenen? En hoe voorkom je zoiets in de nabije toekomst? Sogyal is immers niet de eerste leraar in de boeddhistische traditie die zich schuldig maakt aan misbruik. Geef je gedachten de ruimte en vorm je eigen mening over boeddhisme en het thema misbruik.

4. Sprookjesachtige animatie over de cyclus van het leven

Tranen, vanuit mijn hart, ik zal het nooit vergeten. De animatiefilm van de Nederlandse regisseur Michael Dudok de Wit. Nog minder dan tien minuten duurde de film Father and Daughter die mij altijd zal bijblijven. Het is ook niet vreemd dat hij in 2000 de Oscar won voor deze korte film. In de film verlaat een vader zijn dochter waarna ze hem altijd blijft zoeken. Buitengewoon vertederend en ergens ook ontzettend verdrietig. Afhankelijk van wat je zelf in deze film wil zien, is het een betoverende animatie voor je ziel.

Ontroerende animatiefilm over een vader en zijn dochter

Na deze zeldzaam mooie korte film heeft Michael een lange film gemaakt. Deze is nu op televisie te zien: Red Turtle. In deze film (genomineerd voor een Oscar) spoelt een man aan op een onbewoond tropisch eiland. Hij probeert wanhopig daar weg te komen, maar telkens als hij wil ontsnappen wordt hij tegengehouden door een rode schildpad.

In dit magisch-realistische sprookje aanschouw je de cyclus van het leven.

Het is een schitterende film waarin de hoofdpersoon zich moet zien te verzoenen met verlies en acceptatie. Wanneer zijn ontsnappingspogingen allemaal tevergeefs lijken te zijn, sluit hij vrede met zijn noodlot. Uiteindelijk verenigt hij zich met de natuur die fenomenaal wordt weergegeven.

animatiefilm over de mens en het leven
Red Turtle, animatiefilm over de mens en het leven
Trailer van Red Turtle, de schitterende animatiefilm over acceptatie en loslaten

Deze vier documentaires zijn op televisie te kijken via NPO2 (KRO-NCRV De Boeddhistische Blik) of online via uitzending gemist van De Boeddhistische Blik.

  • Dharma Nectar: zondag 6 december om ca. 15.00 uur 
  • Reizen langs de stilte: zondag 6 december om 15.30 uur
  • Guru in disgrace: zondag 13 december om 15.00 uur
  • The Red Turtle: zondag 27 december om 14.00 uur

Nog geen comments

    Leave a Reply