Menu
mindful

Fascinerende film over een bizarre retraite in Tibet

retraite documentaire over boeddhisme in Tibet

Wil je weten hoe het is om jarenlang, honderd dagen achter elkaar op retraite te gaan met duizenden andere vrouwen? Niet eerder zag ik zo’n indrukwekkende documentaire over een retraite: Dark Red Forest. Het verhaal speelt zich af op een uitgestrekt Tibetaans plateau met schitterende vergezichten en een magische sterrenhemel. Maar niet alles op deze vlakte is wonderschoon. Ik ben in Tibet geweest en heb verschillende gemeenschappen met nonnen ontmoet. Maar, zo extreem en traditioneel als de nonnen op retraite in deze film heb ik het nog nooit gezien.

nonnen op retraite in een bijzondere film
De huisjes van de nonnen op retraite

Deze retraite documentaire verbindt leven en dood op onnavolgbare wijze.

Je maakt van dichtbij mee wat lijden betekent en hoe de boeddhistische nonnen daarmee omgaan. De dood is onderdeel van het leven en andersom; niet iets om te vrezen. Ik probeer dat ook te voelen en uit te dragen: vier het leven en de dood, dat is mijn intentie. Daarom heb ik ook al mooie ideeën over mijn einde. Geen westerse begrafenis, maar een sky burial. Dat is een plechtigheid uit het boeddhisme waarbij je lichaam op een berg wordt gelegd om de vergankelijkheid op natuurlijke wijze te eren. Het lijkt me werkelijk prachtig, onder een sterrenhemel, vrij in de natuur. Een aantal mensen die ik ken, is getuige geweest van zo’n ceremoniële open lucht begrafenis in Tibet. Het blijkt allemaal heel wat minder sprookjesachtig dan ik het me voorstel.

Het is rauw en woest, en je lichaam wordt aan flarden gescheurd door aasgieren.

In gedachten leek het me nog steeds een magische ervaring totdat ik deze film zag. Als je wil weten hoe het eraan toe gaat bij een traditionele boeddhiste begrafenis, móet je deze documentaire kijken. Al is het maar om te zien hoe andere culturen omgaan met de dood.

Deze retraite film is een aaneenschakeling van onvoorstelbare gebeurtenissen.

Je ziet duizenden Tibetaanse nonnen tijdens hun jaarlijkse retraite in kleine houten huisjes gedurende de honderd koudste dagen van het jaar. Ze verblijven bij het Yarchen Klooster op het uitgestrekte Tibetaanse plateau. De vrouwen leren vanuit hun boeddhistische cultuur alles over lijden en genezing, karma en de gevolgen. En ze verblijven onder extreme weersomstandigheden op zo’n vier kilometer hoogte in een onheilspellend landschap. Deze documentaire ga je niet meer vergeten.

Een korte clip uit de film over de retraite van de nonnen in Tibet.

Hoe krijgt iemand het voor elkaar om deze verborgen wereld van boeddhisme, retraites en nonnen te filmen?

De volharding en drijfveer van de regisseur is opvallend: Jin Huaqing. Zijn verhaal en achtergrond heeft ook indruk op mij gemaakt. Wat beweegt een filmregisseur ertoe om deze retraite in de ijzige kou 43 keer te bezoeken? In de winter van 2014 ontmoette Jin enkele Tibetaanse nonnen in de gure vallei in Ganzi, Sichuan. Hij vertelt erover:

Hun kastanjebruine gewaden wapperden in de bijtende wind. Met ijs op hun wimpers, glimlachten ze verlegen en onschuldig.

Ik bracht de volgende dagen met hen door. Hun uitbundige vrede en liefde opende mijn hart. Ik dacht, dat ik veel mensen troost zou kunnen bieden als ik ze deze groep spirituele vrouwen zou kunnen laten zien. Na die eerste ontmoeting besloot ik wat tijd met hen door te brengen, me onder te dompelen in hun leven.”

boeddhistische film over retraite
Filmregisseur Jin over zijn bijzondere retraite film

Na meer dan een jaar bij de retraite te zijn geweest, vorderde de film nauwelijks.

Omdat het een Tibetaans klooster was met het grootste aantal nonnen ter wereld, was het streng verboden voor de seculiere, niet-religieuze wereld. De opnames moesten steeds worden goedgekeurd door meerdere instanties en hun abt. Jin herinnert zich: “We dienden aanvragen in om beetje bij beetje een retraite van honderd dagen, een soetrazaal, een hemelbegrafenis en andere scènes te kunnen filmen. Het besluitvormingsproces was erg lang en we kregen vaak te horen dat we moesten wachten. Een andere belangrijke taak voor ons was om te integreren in het leven van de nonnen.

In het begin waren ze diep verrast en zelfs boos op ons als groep ongenode gasten.

De filmcrew besloot toen om geen apparatuur mee te nemen tijdens de bezoeken. Zo werden ze langzaam een deel van hun dagelijkse routine. “Vaak gingen we ‘s morgens vroeg naar hun keuken, we zaten oog in oog met de non die de leiding had over het vuur in stilte met alleen het geluid van het brandhout. Net als zij zaten we overdag met gekruiste benen in een hoek van de soetrazaal te observeren of gewoon stil te zitten. Tijdens de nachten zat ik bij hen wanneer zij gesprekken voerden met hun goeroe. Zo heb ik ze aan onze aanwezigheid gewend en overtuigd dat we hun praktijken niet zouden verstoren.”

De filmmaker was vaak onder de indruk van het uitzicht op die talloze kleine hutjes op de heuvel met al die nonnen op retraite.

Het deed hem denken aan een grote militaire parade en aan dichte en uitgestrekte bossen. “Ik wilde ze presenteren als een groep die krachtiger zou zijn dan het vertellen van hun individuele verhalen. Vele nachten was ik diep ontroerd toen ik luisterde naar de goeroe en nonnen die spraken over de zin van het leven, de wet van oorzaken en gevolgen, dood en wedergeboorte. Ik hield van de natuur daar, de suizende koude wind, de zware sneeuw in de lucht en de plotselinge buien.

Ze leken allemaal de waarheid van het leven in zich te dragen.

Jin verborg zijn camera zoveel mogelijk en liet de nonnen volledig vrij bewegen om hun vitaliteit vast te leggen. “Ik heb ze geen vragen gesteld en ik heb ervoor gekozen om geen geluid in te brengen dat niet uit de ruimte kwam, inclusief achtergrondmuziek. Het was belangrijk voor mij en mijn team dat we zo natuurlijk en ethisch mogelijk filmden.”

mediteren in de kou van Tibet
Samen mediteren in de kou van Tibet
non op retraite in Tibet verfilmd
Non op retraite in Tibet verfilmd in Dark Red Forest

De regisseur heeft drie jaar gewacht om het toneel van de hemelbegrafenis in de zomerbuien te voltooien.

“Het enige wat we konden doen was angstig wachten bij de begraafplaats tot het zou gebeuren. Uiteindelijk hebben we tijdens het filmen de plek 43 keer bezocht totdat het gebeurde. Hoewel het een lang en moeilijk proces was, zou ik het niet anders hebben willen doen. Ik heb daar veel onvergetelijke herinneringen. In mijn gedachten is dit een groep geestelijk rijke en gelukkige mensen.

Ze zijn het wezenlijke bestaan van spiritualiteit. Als er perfecte mensen op deze wereld zijn. moeten zij het zijn.

De regisseur voelt zich gelukkig dat hij een deel van zijn leven tussen hen heeft doorgebracht: “In de afgelopen zes jaar heb ik, als een kind dat met blokken speelt, geprobeerd een ongelooflijk mooie wereld vast te leggen. Ik hoop dat de kijker dit zal ervaren. Dit proces heeft me aan het denken gezet over mijn toekomst en heeft me geïnspireerd om de richting en betekenis van mijn leven te vinden.”

jezelf terugtrekken in de ijzige kou van Tibet
De nonnen trekken zichzelf terug in de ijzige kou van Tibet
Bekijk het uitgebreide interview met de filmmaker (met vertaler in het Engels).

Nog meer films kijken over cultuur, boeddhisme en mensen?

Huaqing regisseerde films als Living with Shame, Blossom with Tears, Lament of Yumen en The Endless Road. Hij ontving 55 prijzen in internationale filmfestivals. Een andere mooie film die hij maakte over de Tibetaanse cultuur is The Tibetan Girl. De regisseur en de filmploeg brachten twee jaar door met filmen tussen Peking en Aba in het Tibetaanse gebied. De film registreert getrouw de droomreis van het Tibetaanse meisje Gongche Drolma in Peking. Je bent getuige van haar zuiverheid en vroomheid, geluk en verdriet in haar diepe innerlijk, evenals het hedendaagse Tibet. Ook wordt duidelijk zichtbaar wat het conflict is tussen het geloof van het volk en de moderne beschaving.

Tibetaanse meisje in de film
De documentaire The Tibetan Girl
film over tibet en boeddhisme
Maak kennis met de Tibetaanse cultuur in The Tibetan Girl

Wil je weten wat het verschil is tussen het kloosterleven op retraite in Tibet of het bestaan van boeddhistische kluizenaars? Bekijk dan het portret van de contemplatieve gemeenschap boeddhistische kluizenaars in de bergen van China. Dit is gemaakt door regisseur Edward Burger die op zoek ging naar zijn zen meester om de essentie van het leven te doorgronden.

boeddhistische film over kluizenaars
Boeddhistische film over kluizenaars door Edward Burger.
Chat openen
1
Hallo 🙋‍♀️, kunnen we je helpen?